Steeds meer gemeenten in Europa laten inwoners hun groente-, fruit- en tuinafval apart inzamelen. Die groeiende stroom bioafval moet ergens verwerkt worden, en daarbij speelt een keuze die relatief weinig aandacht krijgt: kiezen voor één grote, centrale verwerkingsfabriek, of voor kleinere installaties dicht bij de bron. Onderzoekers van het Franse instituut SayFood publiceerden op 24 juli een studie die deze afweging voor het eerst kwantitatief onderbouwt.
Bioafval kan op verschillende manieren worden verwerkt. Bij compostering breken micro-organismen het afval af tot compost, die als meststof kan dienen. Bij anaerobe vergisting gebeurt iets vergelijkbaars zonder zuurstof, waarbij naast digestaat ook biogas ontstaat dat als energiebron kan worden ingezet. Beide gelden als duurzamer dan de derde optie in het onderzoek: lokale afvalverbranding.
Transportafstand weegt zwaarder dan schaalvoordeel
De onderzoekers ontwikkelden een gecombineerd technisch-economisch en levenscyclusmodel, waarin kosten en milieu-impact tegelijk worden meegewogen. Naast de verwerking zelf namen ze ook het transport naar de installatie mee, met levenscyclusdata van zware vrachtwagens op elektriciteit, gas en diesel. In totaal werden 156 combinaties van installatiegrootte en transportafstand doorgerekend en vergeleken met lokale verbranding.
Daaruit volgt een niet-lineair verband tussen schaalgrootte en afstand. Compostering zonder enige transportafstand scoorde het beste op de combinatie van kosten en milieu-impact. Van alle doorgerekende configuraties bleken er 45 zowel goedkoper als milieuvriendelijker dan verbranding, en nog eens 111 bleven milieutechnisch voordeliger ondanks hogere kosten. Naarmate transportafstand en installatiegrootte toenemen, neemt het voordeel van schaalgrootte volgens de studie sneller af dan vaak wordt aangenomen.
Voor Nederlandse gemeenten en afvalverwerkers, die regelmatig voor de keuze staan tussen regionale bundeling en lokale verwerking van GFT-afval, biedt het onderzoek een kwantitatieve onderbouwing voor die afweging. Volgens de auteurs waren de drempelwaarden voor transportafstand en schaalgrootte tot nu toe onvoldoende gekarakteriseerd, terwijl deze rechtstreeks bepalen of investeringen in verwerkingsinfrastructuur zich uitbetalen in kosten en CO2-reductie.
Bron: arxiv.org
Foto: Edward Howell on Unsplash
