Papier geldt al jaren als aantrekkelijk alternatief voor plastic verpakkingen. Toch is de overstap in de praktijk lastig, vooral bij voedsel. Papier moet producten beschermen tegen vocht, vet en zuurstof, goed afsluiten en zonder problemen over bestaande verpakkingslijnen kunnen. Nieuwe verpakkingsconcepten met biobased coatings moeten daarbij helpen.
UPM Specialty Materials, Michelman en BOBST presenteren twee concepten voor toepassingen waarin plastic nog vaak de standaard is. Het eerste ontwerp is bedoeld voor onder meer theezakjes, portieverpakkingen voor havermout en suikersticks. De coating moet vocht en minerale olie buiten houden en tegelijk goed afsluitbaar blijven met warmte. Het tweede concept is ontwikkeld voor producten die gevoeliger zijn voor zuurstof, zoals afzonderlijk verpakte koekjes en chocolade. Daarbij wordt gezocht naar een betere barrière met minder coatingmateriaal.
Papier moet meer kunnen
De vervanging van plastic in voedselverpakkingen is minder eenvoudig dan vaak wordt gedacht. Papier is breed inzetbaar en in veel toepassingen goed recyclebaar, maar mist van zichzelf eigenschappen die voedselverpakkingen nodig hebben. Het materiaal houdt vocht, vet, zuurstof en geur niet altijd voldoende tegen.
Daarom worden papieren verpakkingen geregeld voorzien van kunststoflagen of andere barrières. Biobased coatings moeten daar een alternatief voor bieden. Ze geven papier extra functionaliteit, zonder automatisch terug te vallen op conventionele fossiele kunststoffen.
Belangrijk is dat de nieuwe oplossingen zijn ontwikkeld voor verwerking op bestaande industriële lijnen. Verpakkers stappen niet snel over op materialen die grote aanpassingen in hun productie vragen. Juist die praktische toepasbaarheid bepaalt vaak of een nieuw materiaal ook echt doorbreekt.
Europese regels verhogen de druk
De timing van de aankondiging is niet toevallig. Europa scherpt de regels voor verpakkingen aan. De nieuwe Packaging and Packaging Waste Regulation stelt strengere eisen aan ontwerp, materiaalgebruik en recyclebaarheid. De Europese Commissie wil dat alle verpakkingen op de markt in 2030 op economisch haalbare wijze recyclebaar zijn.
Daarnaast spelen regels tegen bepaalde wegwerpplastics een rol. De eerste toepassingen richten zich nadrukkelijk op kleine zakjes en wrappers, categorieën die onder druk staan door Europese wetgeving. Daarmee sluiten de nieuwe verpakkingsconcepten aan bij een bredere verschuiving in de markt. Bedrijven zoeken naar verpakkingen die minder afhankelijk zijn van fossiele grondstoffen en tegelijk blijven voldoen aan steeds strengere eisen.
Niet alleen een materiaalvraag
De discussie over duurzamere verpakkingen gaat vaak over het materiaal zelf, maar in de industrie is de vraag breder. Een nieuwe verpakking moet ook snel door een machine lopen, betrouwbaar sluiten en de houdbaarheid van het product ondersteunen. Anders blijft zij hangen in de testfase.
Juist daarom werken materiaalontwikkeling, coatingtechnologie en machinebouw steeds vaker samen. De volgende stap in biobased verpakkingen zit niet alleen in nieuwe grondstoffen, maar ook in de aansluiting op de bestaande verpakkingsketen.
Recyclebaar waar het kan
De betrokken partijen koppelen hun concepten aan recyclebaarheid en, in sommige gevallen, composteerbaarheid. Volgens hun toelichting zijn de onderzochte structuren gecertificeerd als recyclebaar volgens de Cepi 4evergreen methode. De gebruikte coatings dragen daarnaast een hoog biobased certificeringsniveau van TÜV Austria.
Een dunne functionele laag kan bepalen of papier breder inzetbaar wordt in voedselverpakkingen. Daarmee verschuift de aandacht van materiaalvervanging op zichzelf naar verpakkingen die tegelijk goed presteren, passen binnen recyclingdoelen en minder afhankelijk zijn van fossiele grondstoffen.
Kleine laag, grote markt
Theezakjes, snackverpakkingen, koekjeswikkels en portieverpakkingen zijn afzonderlijk klein, maar samen vormen zij een grote markt. Juist bij zulke hoogvolumeproducten kan een materiaalverandering veel betekenen, zeker wanneer die zonder ingrijpende aanpassingen in bestaande fabrieken kan worden ingevoerd.
De nieuwe concepten bewijzen nog niet dat papier alle plastic voedselverpakkingen kan vervangen. Wel laten ze zien waar de ontwikkeling naartoe gaat. Niet naar papier als eenvoudige ruil voor plastic, maar naar vezelgebaseerde verpakkingen die dankzij biobased coatings meer functies overnemen.
Bron: upmspecialtymaterials.com
Foto: UPM x Michelman x Bobst_UPM Prego.
