Het kabinet heeft op 31 oktober een langetermijnvisie naar de Kamer gestuurd over de toekomst van de Nederlandse chemie. In de brief staat dat de sector van strategisch belang is voor economie en weerbaarheid en dat zij onmisbaar blijft in een circulaire economie. De visie gaat vergezeld van twee documenten met richting voor beleid en praktijk. Brancheorganisatie VNCI reageert instemmend, maar dringt aan op snelle uitvoering.
De overheid tekent twee groeirichtingen. Groene basischemie op basis van circulaire en biogrondstoffen en duurzame halffabricaten. En geavanceerde chemie met producten met hoge toegevoegde waarde. Dat eerste spoor bouwt voort op bestaande clusters en infrastructuur, het tweede leunt op de sterke kennispositie en nabijheid van hightech en farma. De overheid koppelt daar randvoorwaarden aan, zoals voldoende betaalbare groene energie, infrastructuur, ruimte en versnelling van vergunningen.
De brief schetst een lastige uitgangspositie. Door hoge energieprijzen, toenemende mondiale concurrentie en achterblijvende vraag naar duurzame producten stellen bedrijven investeringen uit of sluiten locaties. In die context waarschuwt het kabinet voor domino effecten in de geïntegreerde ketens van het ARRRA cluster en benadrukt het belang van gerichte opbouw van nieuwe waardeketens voor duurzame koolstof.
VNCI wil herstel van concurrentiekracht en een uitvoeringsagenda
De VNCI noemt de visie een stap vooruit, maar wijst op de actualiteit van fabriekssluitingen en reorganisaties. Zonder snelle actie, zo stelt de vereniging, dreigt de basis voor verduurzaming weg te vallen. De oproep aan politiek Den Haag is tweeledig. Herstel het gelijke speelveld voor de industrie en ontwikkel een gezamenlijke uitvoerings en investeringsagenda waarin overheid en bedrijven met concrete acties aan de slag gaan.
Naast het sectorperspectief biedt het kabinet een visie op duurzame koolstof in de chemie, met een transitiepad van fossiele naar secundaire grondstoffen, biogrondstoffen en later ook hergebruik van CO₂. Daar horen vervolgstukken bij. Het actieplan voor aanbod van duurzame koolstofdragers is aangekondigd voor het eerste kwartaal van 2026, de aparte visie op brandstoffen en chemische grondstoffen volgt in 2026. De Kamer ontving gelijktijdig onderliggende studies, waaronder Perspectief voor de Chemie en een expertadvies over duurzame koolstofchemie.
De kern van het beleid is dat opbouw van geavanceerde chemie alleen slaagt wanneer er tegelijkertijd een duurzame basischemie beschikbaar blijft. Dat vraagt om keuzes in infrastructuur en om vraagcreatie voor duurzame materialen, zodat nieuwe fabrieken rendabel draaien. De VNCI waarschuwt dat selectief sturen op alleen producten met hogere marge de integrale ketens kan verstoren en pleit voor beleid dat de verwevenheid tussen bedrijven en clusters erkent.
De overheid erkent het risico op ongecontroleerde afbouw en koppelt richting aan concrete stappen in de komende anderhalf jaar. Voor de sector is het tijdpad cruciaal. Hoe sneller randvoorwaarden op energie, infrastructuur en vergunningen verbeteren, hoe groter de kans dat investeringsplannen in Nederland landen in plaats van elders. Dat is de inzet van zowel de Kamerbrief als de oproep van de branche.
Bron: vnci.nl
