Een uitgebreid rapport van IEA Bioenergy Task 37 schetst een wereldwijd beeld van mestvergisting. De publicatie, die sinds september online staat, concludeert dat mest een belangrijke rol kan spelen in de energietransitie en de circulaire economie, maar dat de volledige benutting ervan wordt belemmerd door financiële en operationele drempels. Het rapport onderzoekt de aanpak in zes landen, van Canada tot China, en benadrukt de noodzaak van slim en gecoördineerd beleid.
Waarom mest telt
Anaerobe vergisting biedt een oplossing voor de milieuproblemen die traditionele mestopslag met zich meebrengt. Open mestkelders stoten methaan en ammoniak uit, broeikasgassen die bijdragen aan klimaatverandering. Door mest te vergisten wordt methaan opgevangen en omgezet in biogas. Het restproduct, digestaat, is een waardevolle meststof die kunstmest kan vervangen en bijdraagt aan een gezonde bodem. Daarmee snijdt de technologie aan meerdere kanten: het vermindert emissies, verbetert de waterkwaliteit en creëert hernieuwbare energie. Ondanks deze voordelen wordt wereldwijd nog slechts een fractie van de beschikbare mest vergist, zo stellen de auteurs.
De uitdagingen in kaart gebracht
Hoewel de motivatie – van de vervanging van fossiele brandstoffen tot de versterking van energiezelfstandigheid – overal vergelijkbaar is, blijft de uitrol achter. De grootste hindernissen zijn financieel van aard. De kosten voor investering en exploitatie van vergisters zijn hoog, terwijl de inkomsten uit de verkoop van energie vaak onzeker zijn. Dit wordt verergerd door de lage energie-inhoud van dunne meststromen.
Andere barrières die in het rapport worden genoemd, zijn logistiek, zoals de spreiding van veehouderijen in het landschap, en de complexe en langdurige vergunningsprocedures. Daarnaast is er vaak een gebrek aan expertise bij boeren en ontwikkelaars, en ontbreekt het aan standaarden voor emissiemetingen. Opbrengsten uit digestaat of biogene CO₂ komen bovendien zelden van de grond, waardoor een belangrijk deel van de maatschappelijke waarde van mestvergisting onbenut blijft.
Zes landen, verschillende aanpakken
Het rapport beschrijft de situatie in verschillende landen, met elk hun eigen aanpak:
- Frankrijk: Loopt voorop met de vergisting van ongeveer 19 procent van de beschikbare mest. Nieuwe installaties richten zich steeds meer op de productie van biomethaan, dat wordt ingevoed op het gasnet.
- Finland: Vergist naar schatting 2,6 procent van de mest. Biomethaan wordt hier gezien als een sleuteltechnologie voor het zwaar transport. Grotere projecten, vaak op coöperatieve basis, richten zich op biomethaanproductie.
- Noorwegen: Verwerkt circa 1,3 procent van de mest. Gecomprimeerd of vloeibaar biomethaan wordt per vrachtwagen naar vulpunten getransporteerd.
- Verenigd Koninkrijk: Verwerkt ongeveer 3 procent van de mest, met een duidelijke verschuiving van warmte- en stroomproductie naar invoeding in het gasnet.
- Canada en China: Blijven met minder dan 1 procent achter, al groeit het aantal plannen en is ook hier een trend naar grotere, gecentraliseerde projecten zichtbaar.
Concrete voorbeelden, zoals het publiek-eigendom project in het Franse Vinzier, tonen aan dat mestvergisting een breed scala aan voordelen kan bieden, waaronder de bescherming van de waterkwaliteit.
Succesfactoren en beleidsaanbevelingen
Het rapport identificeert verschillende succesfactoren die in de praktijk al worden toegepast. Co-vergisting met energierijkere reststromen is in alle zes landen de norm. In Canada en Noorwegen worden etensresten gebruikt, terwijl in Finland gewasresten en aardappelafval gangbaar zijn. Ook de opzet van gecentraliseerde installaties, dichter bij gasnetten, en de inzet van slimme logistiek voor het transport van biomethaan, dragen bij aan een betere businesscase. De verschuiving naar coöperatieve modellen of de inzet van derde partijen voor de bouw en het beheer verlicht de financiële last voor individuele boeren.
Voor beleidsmakers is de belangrijkste boodschap om de volledige, maatschappelijke waarde van mestvergisting te erkennen. Beleid dat alleen stuurt op energieopbrengst mist de belangrijke voordelen op het gebied van water- en luchtkwaliteit en bodemverbetering. Het expliciet waarderen van deze diensten, via gerichte subsidies en maatwerk voor kleinere locaties die niet zijn aangesloten op het gasnet, is cruciaal om het potentieel van mest volledig te benutten.
Download het volledige rapport: “Potential for manure-based anaerobic digestion”
