De netto uitstoot van broeikasgassen in de Europese Unie (EU) is vorig jaar met 8% afgenomen, waarmee de EU een belangrijke stap heeft gezet richting klimaatneutraliteit. Deze sterke daling werd voornamelijk veroorzaakt door minder kolengebruik, een toename van hernieuwbare energiebronnen en een lager energieverbruik door heel Europa. Dit blijkt uit de nieuwste schattingen in het ‘Trends and Projections’-rapport van het Europees Milieuagentschap (EEA), dat is gepubliceerd. Het jaarlijkse EEA-rapport over de voortgang van de EU op het gebied van energie- en klimaatdoelstellingen benadrukt dat EU-lidstaten deze koers moeten aanhouden om de klimaat- en energiedoelen te behalen.
In 2023 lagen de netto broeikasgassen in de EU naar schatting 37% onder het niveau van 1990, volgens voorlopige cijfers in het EEA-rapport. Na twee jaar van trage vooruitgang, door herstel van de COVID-crisis en de impact van de energiecrisis, lijkt de EU opnieuw op koers te liggen met een stevige daling in uitstoot. Voor de komende jaren is het echter noodzakelijk om deze afname door te zetten richting de doelen voor 2030 en daarna, aldus het rapport.
Ambitieuze klimaatdoelen voor de toekomst
De EU-klimaatwet stelt ambitieuze doelen voor de reductie van broeikasgassen: tegen 2030 moet de uitstoot netto met 55% zijn gedaald ten opzichte van 1990, en in 2050 moet de EU klimaatneutraal zijn om de Europese verplichtingen onder het Klimaatakkoord van Parijs na te komen. Dit doel omvat ook nettoverwijderingen in de sectoren landgebruik, verandering van landgebruik en bosbouw (LULUCF), evenals uitstoot uit internationale lucht- en zeevaart, die gereguleerd worden onder EU-wetgeving. Daarnaast heeft de Europese Commissie een aanbeveling gedaan voor een doel van 90% netto reductie in 2040.
Groei van hernieuwbare energiebronnen
De snelle uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen, samen met een vermindering van fossiele brandstoffen, heeft de versnelde decarbonisatie van de Europese economie mogelijk gemaakt. Volgens EEA-schattingen steeg het aandeel hernieuwbare energie van 10% in 2005 tot 24% van het bruto eindverbruik van energie in de EU in 2023. Verder is het energieverbruik in de EU blijven dalen: het primaire energieverbruik is sinds 2005 met 19% afgenomen, terwijl het eindverbruik in dezelfde periode met 11% is verminderd.
Grote reducties in de energiesector
De reducties van broeikasgassen variëren per economische sector. In de energiesector zijn de emissies sinds 2005 gehalveerd, terwijl de industriële sector meer dan een derde van zijn uitstoot heeft gereduceerd dankzij procesverbeteringen en efficiëntiewinst. Deze twee sectoren dragen sterk bij aan het EU-emissiehandelssysteem (ETS), waarmee de EU het doel van uitstootvermindering voor 2030 binnen bereik brengt.
Voor sectoren die onder de Effort Sharing Regulation (ESR) vallen — zoals de gebouwde omgeving, transport, afval en landbouw — blijft echter extra inspanning nodig. Hoewel de gebouwde omgeving al een belangrijke reductie van ruim 30% sinds 2005 heeft bereikt, blijft de vooruitgang in de transport- en landbouwsectoren achter. Dit vraagt om een verschuiving naar duurzame vervoersmiddelen en aanvullende maatregelen om het potentieel voor uitstootvermindering en koolstofverwijdering in de landbouwsector te benutten.
Vooruitkijken naar 2040 en 2050
Het EEA-rapport benadrukt dat het behouden van de vooruitgang richting klimaatneutraliteit heldere en voorspelbare beleidsmaatregelen vereist, vooral na 2030. De aanbeveling voor een doel van 90% netto reductie in 2040 en voldoende investeringen zijn cruciaal voor de overgang naar een netto-nul-uitstoot-economie.
Om de doelen voor 2040 en 2050 te behalen, zal het EU-beleid verder moeten worden ontwikkeld en uitgebreid. De bestaande projecties tonen een groeiende kloof tussen de verwachte nationale uitstoot en de EU-doelen. Verdere beleidsontwikkelingen en maatregelen zijn noodzakelijk om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en koolstofverwijderingen te stimuleren, zodat de EU haar doel van klimaatneutraliteit binnen de komende twee en een half decennium kan realiseren.
