In Nederland werken veel mensen met passie met biomassa als grondstof. Ze werken aan innovaties, verbeteren (productie)processen of maken beleid voor een fossielvrije toekomst. Wij belichten in deze miniserie wat hun drijfveren zijn om te werken aan de transitie naar een duurzame wereld.
In een recent interview met Biomassafeiten deelde Jaap Timmers, directeur van Circulus B.V., de missie en visie van zijn bedrijf, dat zich inzet voor een circulaire economie. Circulus biedt overheden en ondernemingen de kans om bij te dragen aan een duurzame toekomst door reststromen om te zetten in waardevolle grondstoffen.
Jaap Timmers is van huis uit bioloog, heeft promotieonderzoek gedaan in Wageningen. Daarna is hij het bedrijfsleven in gegaan. Daar keek hij voornamelijk hoe hij biogrondstoffen kon omzetten in bio-energie.
“Wij vonden toen, we vinden nog steeds, dat een gedeelte van die biomassa zo goed is dat je daar andere toepassingen voor moet zoeken. Bijvoorbeeld om biogas van te maken. We hebben ons toen verdiept in de materie. Hoe kunnen we biomassa geschikt maken voor vergisting en een groot deel van het gras mechanisch verkleinen. Dit zonder dat het teveel energie kost, zodat je er niet meer energie in moet stoppen dan dat je eruit haalt. We zijn contact gaan leggen met een groot aantal aannemers die zich bezig houden met het onderhoud van de wegen. De bermen zijn goed voor de biodiversiteit, maar moeten worden bijgehouden voor de verkeersveiligheid. Verkeersveiligheid is eigenlijk de enige reden waarom het gras wordt afgevoerd.”
Jaap legt uit dat het doel van een circulaire economie is om reststromen toegevoegde waarde te laten leveren. “Veel reststromen in onze maatschappij worden nog niet optimaal benut,” vertelt hij. “Door ons speciale productieproces kunnen deze reststromen worden omgezet in nieuwe producten, waardoor ze niet langer als afval worden gezien, maar als nieuwe grondstoffen.”
Van Gras tot Reflectorpaal
Elk jaar moet de provincie Gelderland aanzienlijke bedragen uitgeven om van het gemaaide bermgras af te komen. Tegelijkertijd koopt de provincie reflectorpalen in die langs de wegen geplaatst worden, ongeveer om de 150 meter. Deze palen spelen een cruciale rol in de verkeersveiligheid door de zichtbaarheid van de weg te verbeteren, vooral ’s nachts en bij slecht weer.
Het innovatieve idee om deze reflectorpalen te vervaardigen uit het bermgras dat de provincie zelf levert, biedt een elegante oplossing voor beide uitdagingen. Het bermgras wordt verwerkt en vormt 65% van de samenstelling van de reflectorpaaltjes. De resterende 35% bestaat uit afvalplastic dat anders zou worden verbrand. Dit betekent niet alleen dat het gras een nieuwe bestemming krijgt, maar ook dat er minder plastic verbrand wordt, wat de uitstoot van schadelijke stoffen vermindert.
“Vanuit deze biobased materialen kunnen we verschillende composietmaterialen produceren,” legt Jaap uit. “We bieden vierkante, ronde, rechthoekige en profielen met mes en groef aan. Dankzij het continue extrusieproces kunnen we biobased productvormen in variabele lengtes produceren.”
Jaap: “Het duurzame karakter van dit project gaat verder dan alleen de productie. Reflectorpalen zijn gevoelig voor aanrijdingen en worden regelmatig beschadigd. Wanneer dit gebeurt, heeft de aannemer de verplichting om de beschadigde paaltjes terug te leveren. Deze paaltjes worden vervolgens opnieuw verwerkt en weer omgezet in nieuwe reflectorpalen. Zo ontstaat er een circulaire keten waarbij materialen steeds opnieuw worden gebruikt, wat de noodzaak voor nieuwe grondstoffen vermindert en afval minimaliseert.”
Eisen aan het gras
Bermgras, in tegenstelling tot weidegras, wordt als afvalstroom beschouwd vanwege de vervuiling met bijvoorbeeld rubberdeeltjes. Dit maakt het ongeschikt voor hergebruik als veevoer of compost. Door het bermgras echter om te zetten in nuttige producten zoals reflectorpalen, wordt een waardevolle toepassing gecreëerd uit een anders problematische afvalstroom.
Het verwerken van bermgras brengt specifieke eisen met zich mee. Een van de belangrijkste voorwaarden is dat het gras droog moet zijn, omdat het anders inefficiënt is om het te verwerken vanwege het hoge watergehalte. Aannemers die het gras leveren, kiezen daarom locaties waar het gras goed kan drogen. Dit zorgt ervoor dat vervuilingen zoals zand beter uit het gras kunnen vallen, wat de kwaliteit van het eindproduct ten goede komt.
Ondanks deze zorgvuldige selectie moet het gras nog verder verkleind worden voordat het geschikt is voor verwerking in de machines. Dit toont aan dat, hoewel de focus ligt op het hergebruiken van afvalstromen, er nog steeds technische en logistieke uitdagingen zijn die overwonnen moeten worden om deze processen efficiënt en effectief te maken.
“Wij kunnen deze stroom hoogwaardig toepassen en waarde toevoegen,” zegt Jaap. “Binnen ons circulaire proces worden de natuurvezels mechanisch verkleind tot een gedefinieerde en toepasbare vezel, die vervolgens binnen ons extrusieproductieproces worden gebruikt.”
Het mooie aan dit proces is dat het bermgras, dat oorspronkelijk langs de weg groeide, in een andere vorm weer terugkeert naar de plek waar het vandaan kwam. Dit sluit de cirkel op een symbolische manier en onderstreept de mogelijkheden van circulaire economie.
Milieu-impact verbeteren
Circulus richt zich momenteel op bermgras en gerecyclede kunststof. Deze reststromen, die anders gecomposteerd of verbrand zouden worden, worden nu ingezet voor de productie van hernieuwbare grondstoffen. “Bij beide traditionele processen komen broeikasgassen vrij, die nu in het product worden opgeslagen,” aldus Jaap. Samen kijken we naar de beste toepassing van deze reststromen, en helpen we bedrijven een CO2-verdienmodel op te stellen voor een duurzame en winstgevende toekomst,” zegt Jaap.
De combinatie van natuurvezels met kunststof biedt een duidelijke meerwaarde. “De natuurvezels vormen een matrix waaraan het kunststof bindt, wat resulteert in verbeterde karaktereigenschappen van het composietmateriaal,” legt Jaap uit. “Dit maakt onze producten sterker en duurzamer dan producten die alleen van kunststof of alleen van biobased materialen zijn gemaakt.”
Eén van de andere samenwerkingen met Circulus is het project met het waterschap waarin organische cellulose uit de rioolzuivering wordt gebruikt voor de productie van oeverbescherming.
In dit project wordt organische cellulose, een bijproduct van rioolzuivering, ingezet als basismateriaal voor oeverbescherming. Dit innovatieve gebruik van cellulose, dat anders zou worden afgevoerd als afval, helpt niet alleen bij het verminderen van afvalstromen maar biedt ook een duurzame oplossing voor het beschermen van oevers.
In plaats van de cellulose als afval te behandelen, wordt het nu een waardevolle grondstof. Deze aanpak past perfect binnen het bredere streven naar een circulaire economie, waarin afvalstromen hergebruikt worden om nieuwe producten te maken.
Dit doen ze door waarde te creëren vanuit deze stromen door middel van het produceren van biobased materialen. “In onze bedrijfsfilosofie is de circulaire keten leidend, en de biobased producten zijn het voertuig waardoor afval- en reststromen vrij kunnen bewegen binnen de aaneengesloten schakels in de keten,” aldus Jaap.
Binnen het productieproces van Circulus worden enkel kunststofafvalstromen gebruikt die anders thermisch gerecycled (verbrand) zouden worden. Het kunststofcomponent is essentieel voor het composietmateriaal, aangezien het de natuurvezels inkapselt en beschermt tegen weersinvloeden. Hierdoor degenereren de vezels niet of nauwelijks, en blijft de CO2 in de natuurvezels gevangen. “Hierdoor worden de composietmaterialen een CO2-opslagbuffer,” zegt Jaap.
Circulus biedt bedrijven ook de mogelijkheid om hun eigen kunststofreststromen aan te leveren, waardoor een circulaire keten wordt opgezet. “Er zijn diverse typen kunststoffen toepasbaar binnen ons productieproces,” aldus Jaap.
“Leuk om te melden is een project die ik o.a. bij mijn eigen kinderen in hun klas heb gedaan. Het is een educatief project met basisschoolkinderen, waarbij vogelhuisjes als bouwpakket werden gemaakt van biobased materialen. Deze huisjes helpen de processierups te bestrijden. “De kinderen leren snel en vinden het leuk om te ontdekken wat er in de huisjes zit,” zegt hij. “Dit project toont hoe reststromen een nieuwe waarde kunnen krijgen, terwijl ze ook bijdragen aan educatie en biodiversiteit.”
Met deze benadering biedt Circulus een innovatieve oplossing voor het optimaal benutten van reststromen en draagt het bedrijf bij aan de transitie naar een duurzamere en circulaire economie.
